Các nhà nghiên cứu thuộc trường Đại học California, Hoa Kỳ đã đưa ra một phương pháp dễ dàng và hiệu quả hơn nhiều để cấy ghép gen vào các tế bào mắt, giúp phục hồi thị lực cho các bệnh nhân mù lòa vì các khuyết tật di truyền như viêm võng mạc sắc tố cho đến các bệnh thoái hóa do tuổi già như thoái hóa điểm vàng.
Khác với các phương pháp điều trị hiện nay, phương pháp mới diễn ra chừng 15 phút theo hướng không xâm lấn bằng phẫu thuật và cung cấp các gen bình thường cho những tế bào khó tiếp cận trong toàn bộ võng mạc.
Trong 6 năm qua, một số nhóm nghiên cứu đã chữa trị thành công cho các bệnh nhân bị bệnh mắt di truyền hiếm gặp bằng cách tiêm trực tiếp virus chứa một gen bình thường vào trong võng mạc của mắt có gen bị thoái hóa. Dù là qui trình xâm lấn, nhưng virus chứa gen bình thường không thể đến với tất cả các tế bào võng mạc cần điều trị.
David Schaffer, GS kỹ thuật hóa học và phân tử sinh học và là Giám đốc Trung tâm tế bào gốc Berkeley thuộc trường Đại học California cho rằng: Chọc kim xuyên qua võng mạc và tiêm virus biến đổi gen vào sau võng mạc là thủ thuật phẫu thuật nguy hiểm. Nhưng, các bác sĩ không có sự lựa chọn khác vì không có virus cung cấp gen nào có thể di chuyển ra phía sau của mắt để tiếp cận các tế bào tiếp nhận ánh sáng, đó là các tế bào nhạy cảm ánh sáng cần gen trị liệu.
Dựa vào nghiên cứu trong vòng 14 năm, hiện giờ, họ đã tạo ra một virus mà chỉ cần tiêm vào dịch thủy tinh lỏng trong mắt. Nó sẽ cung cấp gen cho quần thể tế bào khó tiếp cận theo hướng không xâm lấn bằng phẫu thuật và an toàn. Thủ tục diễn ra trong 15 phút và bệnh nhân có thể trở về nhà ngay hôm đó.
Virus biến đổi gen họat động tốt hơn nhiều so với những liệu pháp hiện nay và có thể thâm nhập các tế bào tiếp nhận ánh sáng trong mắt của khỉ giống với mắt người.
Nhóm nghiên cứu đang cộng tác với các bác sỹ để xác định những bệnh nhân nhiều khả năng được hưởng lợi từ kỹ thuật cung cấp gen này và sau một số phát triển tiền lâm sàng, hy vọng sẽ sớm có các thử nghiệm lâm sàng.
Khai thác virus lành tính cho liệu pháp gen
Ba nhóm nghiên cứu đã phục hồi thành công phần nào thị lực cho hơn 10 người bị bệnh hiếm gặp gọi là mù bẩm sinh Leber, dẫn đến mất hòan toàn thị lực vào giai đoạn đầu của tuổi trưởng thành. Để làm được điều này, họ đã cấy ghép gen vào các virus kết hợp adeno (AAV) - virus đường hô hấp phổ biến nhưng lành tính và tiêm các virus này trực tiếp vào võng mạc. Các tế bào tiếp nhận ánh sáng tiếp nhận virus và kết hợp gen chức năng vào trong các nhiễm sắc thể của chúng để tạo thành một protein quan trọng mà gen khiếm khuyết không thể làm được, phục hồi tế bào tiếp nhận ánh sáng và thị lực.
Đáng tiếc, kỹ thuật này không thể áp dụng cho tất cả các bệnh mù lòa vì kim được dùng thường làm bong võng mạc, làm cho tình hình xấu hơn. Tuy nhiên, virus AAV thông thường sử dụng trong mắt và các loại liệu pháp gen khác không thể xâm nhập vào mô để đến với các tế bào tiếp nhận ánh sáng và những tế bào khác như biểu mô sắc tố võng mạc. Võng mạc dày hơn khoảng 100.000 lần so với AVV, kích thước khoảng 20 nano mét.
Nhiều năm trước, Schaffer đã tìm cách phát triển virus AAV để xâm nhập vào các mô gồm có mắt và gan để cung cấp gen cho các tế bào cụ thể. Đến nay, ông đã tạo ra được 100 triệu biến thể AAV, mỗi biến thể chứa những protein hơi khác nhau trên màng của nó. Từ đó, ông và các cộng sự đã lựa chọn được 5 biến thể AAV thâm nhập võng mạc hiệu quả. Sau đó, họ đã sử dụng AAV tốt nhất để vận chuyển gen chữa trị 2 loại bệnh mù lòa di truyền gồm bong võng mạc bẩm sinh và mù bẩm sinh Leber cho chuột. Trong mỗi trường hợp, khi tiêm vào dịch thủy tinh, virus AAV cung cấp gen điều chỉnh cho tất cả các vùng của võng mạc và phục hồi tế bào võng mạc gần như bình thưởng.
Khi tiêm vào mắt của khỉ bình thường, virus đưa các tế bào qua võng mạc một cách không đều nhưng gần như hoàn toàn trong khu vực hố mắt. Các virus hiện nay không đưa được các tế bào này vào khu vực này.
Shaffer dự báo, virus có thể được sử dụng không chỉ để cấy ghép các gen phục hồi chức năng cho các gen không họat động, mà có thể tiêu diệt các gen hoặc tạm dừng các qui trình tích cực phá hủy các tế bào võng mạc, là trường hợp thoái hóa điểm vàng do tuổi già.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét